İsim-Fiil Farkı

İsim soylu sözcükler bir varlığı ya da kavramı karşılarken fiiller bir iş, oluş ve hareket bildirir. İki sözcük türü arasındaki en temel ayrım fiillerin olumsuzluk eki
“-me,-ma” alabilmeleridir. İsim soylu sözcükler bu eki almaz.

- Karşıdan gelen yaşlı bir adamdı. (isim)
- Herkes neşeyle güldü. (fiil)

İlk cümlede “adam” sözcüğü bir varlığı karşıladığı için isimdir. İkinci cümledeki “güldü” sözcüğü ise yapılan bir işi gösterdiği için “fiil”dir. Ayrıca “güldü” sözcüğüne olumsuzluk eki getirilebilirken (gülmedi), “adamdı” sözcüğü bu eki alamadığı için isimdir.

- Çocuklar akşam olunca babalarının gelişini gözlerdi. (fiil)
- İçimi ürperten o mavi gözlerdi. (isim)

Birinci cümlede geçen “gözlerdi” sözcüğü “gözlemek” fiilidir. Bu sözcüğe olumsuzluk eki getirilip “gözlemezdi” yapılabilir. İkinci cümledeki “gözlerdi” sözcüğü ise “göz” isminin çoğul hâline getirilen ek-fiille oluşturulmuş bir isimdir ve olumsuzluk eki “-mez” almaz.

Yukarıdaki cümlede bulunan özelliği benzer örneklerle genişletelim:

- Hiç ağlama, hep gül. (fiil)
- En sevdiği çiçekti gül. (isim)

- Koş, hemen annenin yanına var. (fiil)
- Bugün sen de bir hâl var. (isim)

- Her gün defterine bazı notlar yazardı. (fiil)
- Davette konuşan ünlü bir yazardı. (isim)

- Sıradaki araba eski bir dolmuştu. (isim)
- Bütün salon bir saat önce dolmuştu. (fiil)

- Babası, şiirden anlayan bir okurmuş. (isim)
- Çıkan her şiir kitabını alıp okurmuş. (fiil)

- Al bayrak gökyüzünde hep dalgalansın. (sıfat)
- Bana da bir bayrak al. (fiil)

- Gelirken eve boya al. (isim)
- Hafta sonu evi boya. (fiil)

Örnek: (1991-ÖSS)

Aşağıdaki dizelerden hanginsin yüklemi isim soylu bir sözcüktür?

A) Ben bir köy öğretmeniyim, bir bahçıvanım
B) Bütün köy çocuklarını getirin buraya
C) Yalnızlıktan açarlar kimse bilmez onları
D) Kaya diplerinde açılmış çiğdemlere benzer
E) Toprağı nasıl örterseniz öylece örtün beni

Çözüm:

B, C, D ve E seçenekleri incelendiğinde bunların yüklemlerinin (getirin, bilmez, benzer, örtün) bir fiil olduğu görülür. Oysa A seçeneğinin yüklemi “bir köy öğretmeniyim, bir bahçıvanım” sözüdür. Bu söz incelendiğinde “köy öğretmeni” ve “bahçıvan” sözcüklerinin isim olduğu anlaşılır. Cevap: A

VN:F [1.9.22_1171]
Bu yazının aldığı puan
Rating: 7.4/10 (54 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +5 (from 21 votes)
İsim-Fiil Farkı, 7.4 out of 10 based on 54 ratings
mami
Ekim 3rd, 2010 at 5:26 am

slm hani isim fiileer (fiilimsiler)

VA:F [1.9.22_1171]
Rating: -2 (from 6 votes)

LEAVE A COMMENT