Eşsesli (Sesteş) Sözcükler

Yazılışları ve okunuşları aynı olmasına rağmen farklı anlamlar taşıyan sözcüklere sesteş sözcük denir.

Benden sana bir öğüt
Kendi ununu kendin öğüt.

dizelerinde “öğüt” sözcükleri aynı yazıma sahip olmalarına rağmen farklı anlamlar taşımaktadır. Sözcüklerin ilki “nasihat”, ikincisi ise “buğdayı un haline getirmek” anlamı taşıdığı için bu iki sözcük sesteştir.

Gül en sevdiğim çiçektir.
Bir kere gül, ömrüm senin olsun.
cümlelerinde “gül”,

Yanağında küçük bir ben vardı.
Bunu yapmasını ben istedim.
cümlelerinde “ben”,

Hemen buraya gelip bahçeyi kaz.
Kümeste bembeyaz bir kaz vardı.
cümlelerinde “kaz” sözcükleri sesteştir.

“yol, var, yüz, sal, al, dolu, saç, dal…” gibi sözcükler sesteş olarak kullanılabilen sözcüklerdir.

Yazılış ve okunuşlarında küçük de olsa farklılıklar bulunan sözcükler sesteş sayılmaz.

adet (tane) – âdet: (gelenek, görenek)
kar (yağış biçimi) – kâr (kazanç)
hala (akrabalık) – hâlâ (henüz)
alem (bayrak) – âlem (evren, kainat)

Aralarında kök ilgisi bulunan sözcükler de sesteş sayılmazlar.

Boya (isim) – Boya- (fiil)
Eski (isim) – Eski- (fiil)
Güreş (isim) – Güreş- (fiil)

Örnek:1 (1980)

“Odunu yardım.” , “Ona yardım, bir insanlık borcudur.” cümlelerindeki “yardım” sözcükleri arasında ses bakımından bir benzeşme, sözcük çeşidi bakımından bir ayrım vardır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde böyle bir benzeşme ve ayrıma elverişli bir sözcük kullanılmıştır?

A) Bu iş beni çok yordu.
B) Bu bağ bana dedemden kaldı.
C) Ahmet, hemen kolları sıvadı.
D) Bu çiçeğin yaprakları zar gibidir.
E) Sana ağlamak yakışmıyor, hep gül.

Çözüm:1

Soruda geçen “yardım” sözcüğü sesteş olarak kullanılmıştır. Bunun yanında sözcük türü de sorulduğundan “yardım” sözcüğü I. cümlede “fiil” II. cümlede ise “isim” olarak kullanılmıştır. Bu kullanımın aynısı E seçeneğinde geçen “gül” sözcüğünde görülmektedir. Cevap:E

VN:F [1.9.22_1171]
Bu yazının aldığı puan
Rating: 5.9/10 (7 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 3 votes)
Eşsesli (Sesteş) Sözcükler, 5.9 out of 10 based on 7 ratings

LEAVE A COMMENT