Aşağıda yer alan çalışmada yazar Haldun Taner’in bir öyküsünün tahlili yer almaktadır. Ayrıca Hikayelerin bölümleri ve yapısı üzerinde durularak hikaye kişisel yorumlar ile analiz edilmektedir.

Öyküler (hikayeler) durum ve olay öyküsü olmak üzere ikiye ayrılır.

Olay öyküsünde, birbirini takip eden olaylar örgüsü vardır.

Durum öyküsünde ise olaylardan ziyade bir durum söz konusudur. Olay öykülerinde merak unsuru vardır, kişiler ve kahramanlar ön plandadır. Durum öyküsünde ise merak unsuru yoktur, kişiler ve kahramanlar olay öykülerindeki kadar ön planda değildir.
Haldun Taner’in “Bir Kavak ve İnsanlar adlı eseri olay öyküsüne bir örnektir. Olaylar, bir ihtiyarın öldükten sonra bir kavak ağacının altına gömülmesiyle başlar.

Hikaye serim, düğüm ve çözüm olmak üzere üç bölümden oluşur. Serim bölümü hikayenin giriş bölümüdür ve kısımda herhangi bir olaydan bahsedilmez. Yazar, eserinin serim bölümünde yaşlı adamın ölümünden sonra kavak ağacının altına gömülmek istemesinden, gömülmesinden sonra kavak ağacının zamanla yaşlı adama benzemesinden ve köy halkının ihtiyarın tekrar aralarına katılmasıyla oluşan sevincinden bahseder.
Olayların geliştiği bölüm düğüm bölümüdür. Hikayede düğüm bölümü, “Fakat, hangi saadet ebede kadar sürmüştür ki?” sorusuyla başlar. Çünkü ihtiyarın kavağın altına gömüldükten sonraki mutluluğu uzun sürmez. Kavağın olduğu yere fabrika kurulacağı için, kavak kesilir ve yerine bir telefon direği dikilir. Bu, bütün doğanın tadını kaçırır. Daha sonra, telefon direği yeşermeye başlar ve böylece ihtiyar tekrar sevdiklerine kavuşur. Kavak ağacının kendisine inat ettiğini düşünen fabrika sahibi, ağacı kökünden keser, yaktırır ve küllerini denize attırır.
Yazar, hikayenin sonuç bölümü olan çözüme, kavak ağacının yakılıp denize atılmasından sonra girer. Bu bölümde kavağın yakılmasından sonraki doğanın üzüntüsünden bahseder. Kuşlar, ağacı yaktığı için fabrikatörden öç almaya karar verir ve aralarından bir ibibik kuşu öç almak için gönüllü olur. Fabrikanın açılışı sırasında ibibik kuşu fabrikatörün üstünü pisletir ve bunu gören bütün davetliler fabrikatöre katıla katıla gülerler. Son olarak fabrikatör hiç bir şey olmamışçasına konuşmasına devam eder. Yazar, hikayesini kesin bir sonuca bağlamadan, okuyucuda merak uyandırarak burada bitirir.
Haldun Taner’in bu eseri dört ana unsurdan oluşmaktadır. Birincisi zaman unsurudur. “Bir Kavak ve İnsanlar”da zaman mevsimlerden oluşur. Okuduğumuz öykü ilkbaharda başlar ve yazda sona erir. Öykünün ikinci öğesi mekandır. Hikayenin geçtiği mekan deniz kıyısında doğal, güzel bir köydür. Hikayenin üçüncü unsuru ise kişilerdir. Kişiler unsurunu tip ve karakterler olmak üzere iki bölümde inceleyebiliriz. Karakterler, olayların gidişatına yön veren ve olayları değiştiren kişilerdir. Okuduğumuz hikayede yaşlı adam, kavak ve fabrikatör birer karakterdir. Tipler, karakterlerin ön plana çıkmasına yardım eden, bir düşünceyi temsil etmek için hikayede yer alan kişilerdir. Hikayedeki mühendisler, kuşlar, köylüler ve seyirciler tiplere örnektir. Hikayenin dördüncü unsuru da anlatıcıdır. Okuduğumuz öyküde anlatıcı üçüncü tekil kişidir. Anlatıcı; yani yazar her şeyi bilir ve görür.

OYKU

İSTANBUL’DA KAN VAR

HAZ.: AMY SPANGLER – MUSTAFA ZİYALAN

SEL YAYINCILIK
Nasıl bir şehirdir İstanbul? Bin kişinin yatağından çıkmış, el değmemiş bakire mi; yoksa binlerce sırrı derinlerinde saklayan karanlık bir kadın mı? İkincisine daha yakm duruyor aslında. Binlerce yıldır iki kıtanın birleştiği yerde, her kültürden insanla buluşmuştur. Kimine çok şey vermiş, kiminden her şeyini almıştır, hayatlarına kadar… İstanbul bu, Roma’yı, Bizans’ı, Osmanlı’yı yaşatır ama sonra Kronos gibi kendi evlatlarını yutar. Bugün üzerinden geçtiğimiz her sokağına birilerinin kam damlamıştır… Daha önce İstanbul
Noir (Kara İstanbul) kitabını hazırlayan Amy Spangler ve Mustafa Ziyalan ikilisi hazırladıkları yeni öykü toplaması İstanbul’da Kan Var ile kana bulanmış İstanbul’u karşımıza çıkarıyor. Bu kez yeni yazarlar ve yeni öykülerle İstanbul’un cinaî öykülerini derlemişler. Metin Kaçan, Özge Başkan, Edward Foster, Fatih Altınöz, Mustafa Ziyalan, Neslihan Acu, Cemile Çakır, Vince Czyz, Türkay Demir ve Karin Karakaşh’dan oluşan 10 yazar, İstanbul’un canına kıydığı veya karanlık bir sokağında ölüme terk ettiği insanları anlatıyor.

HÜRRİYET KİTAP

Kurmaca Alıştırmaları
Gökdemir İhsan
Sel Yayıncılık

Fransız Oulipoculardan Raymond Queneau tarafından 1947′de kaleme alınmış bir eserdir Biçem Alıştırmaları. Bir otobüs yolculuğunda yaşadığı olayı daha sonra bir arkadaşına anlatan adamın bu kısacık öyküsünü Queneau 99 ayrı biçemde anlatmıştı. Kimi zaman haiku olarak, kimi zaman bir gazete haberi gibi. Aradan geçen zamanda Gökdemir İhsan, Queneau’nun bu oyununu görüp artırıyor

Kurmaca Alıştırmalarımla. Aslında ilk kitabı Katakofti ile Queneau’ya Türkçe selam veren İhsan bu kez, ustanın kendi eserini 33 farklı kurmaca şeklinde “nazire” yapıyor adeta. Aynı öyküyü farklı üsluplarla anlatıyor Gökdemir İhsan, Bir bakıyorsunuz siyasi bir parti manifestosu, bir bakıyorsunuz bizzat yazarın kendi dostlarıyla yaptığı bir sohbetten alıntı şeklinde, bir bakıyorsunuz ünlü Rönenans ressamının şifresini çözerken karşımıza çıkan polisiye bir macerada. Yine Queneau gibi aynı olayı, eğip bükerek 33 farklı şekilde anlatırken karşımıza Borges de çıkabiliyor, Selahattin Özpalabıyıklar da. Queneau’nun diğer eserleri de bir öyküde içiçe geçmiş olabiliyor ve hatta LOST adasının karizmatik ismi Desmond da bir anda belirebiliyor. Üstelik hepsi aynı götr şapkaya, sökük düğmeye, otobüs yolculuğuna, pardösüye gönderme yaparak.

HÜRRİYET KİTAP

Kitabın Adı:Virginia Woolf – Butun Öyküleri
Kitabın Yazarı:Virginia Woolf
Kitabın Yazılma Yılı:Temmuz 2010
Kitabın Yayınevi: Timaş Yayınları / Öykü kitapları

Kitap tanıtım yazısı:

Modern edebiyatın önemli kilometre taşlarından birisir Virginia Woolf. Hayatıyla ve yazdıklarıyla, yarattıkları kahramanları ve kahramanlarının başından geçenlerle her zaman ayrı bir değerlendirmeyi hak eder. Virginia Woolf un Timaş Yaymları’nca yayınlanan ‘Bütün Öyküleri’, daha çok romanlarıyla tanıdığımız yazarın öykülerindeki dünyaya adım atmak isteyenler için mutlaka okunması gereken bir kitap. Yazarın ilk yazdığı öykülerden, ölümünden hemen önce yazdığı öykülere uzanan bir toplama kitap. Öykülerde düşüncelerin sabit bir yön izlemediğini, adeta savrulduğunu söyleyebiliriz. Öyle ki okuyan kendisini bir anda bambaşka bir mevzunun içinde buluverir. Bunun yanı sıra Virginia Woolf un kadının toplumsal yaşamdaki yerine dair düşüncelerinin iz düşümlerini de buluyoruz öykülerde. Arka planda kalmış, hayatını evine adamış kadınların öykülerine daha fazla yer vermesi toplumsal kalıplan değiştirme isteğinin bir sonucudur. Mrs. Dalloway romamm hepimiz biliriz, bu kitapta Mrs. Dalloway bu kez de öykülerin kahramanı olarak karşımıza çıkıyor. Woolf okumak biraz emek ister, ama buna değer.

Kitabın adı : Krokodil
Kitabın yazarı : Fyodor Mihailoviç Dostoyevski
Kitabın yayın evi : Öteki Yayınevi / Öykü Dizisi
Yayın tarihi : 2004
Sayfa sayısı : 207
Kitabı çeviren: Serpil Demirci
Kitap tanıtım yazısı :